Sąd powinien zbadać z urzędu abuzywność umowy o kredyt konsumencki c-377/14

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sąd krajowy jest zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowy wchodzące w zakres stosowania dyrektywy 93/13 mają nieuczciwy charakter, i do tego, by dokonawszy takiego badania, zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą, o ile sąd ów posiada niezbędne ku temu informacje na temat stanu prawnego i faktycznego (wyrok z dnia 1 października 2015 r., ERSTE Bank Hungary, C‑32/14, EU:C:2015:637, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).

W sprawie C-377/14 Trybunał orzekł, że dla zapewnienia ochrony zamierzonej we wspomnianej dyrektywie nierówność występująca pomiędzy pozycją konsumenta i pozycją przedsiębiorcy może zostać zrównoważona jedynie poprzez pozytywną interwencję niezależnego od stron umowy sądu rozpoznającego sprawę (zob. podobnie wyrok z dnia 27 lutego 2014 r., Pohotovosť, C‑470/12, EU:C:2014:101, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo). W związku z tym art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie stosowaniu uregulowania krajowego, takiego jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które w kontekście postępowania upadłościowego nie zezwala sądowi, przed którym toczy się owo postępowanie, na badanie z urzędu ewentualnie nieuczciwego charakteru warunków umowy, z której wywodzone są wierzytelności zgłoszone w odnośnym postępowaniu upadłościowym, nawet jeśli sąd ten dysponuje niezbędnymi ku temu informacjami na temat stanu prawnego i faktycznego.

 

Wpis ma charakter popularyzatorski, nie może więc stanowić porady prawnej dotyczącej konkretnej sprawy. W celu uzyskania pomocy prawnej w indywidualnej sprawie, proszę o kontakt telefoniczny lub mailowy.

TSUE o utrwalonym orzecznictwie krajowym w sprawach kredytu konsumenckiego

Zdaniem TSUE wyrażonym w wyroku w sprawie C-679/18, gdy z utrwalonego orzecznictwa sądów krajowych wynika, że sąd krajowy nie może stosować z urzędu sankcji w postaci unieważnienia umowy kredytowej z urzędu, sądy krajowe przy stosowaniu prawa wewnętrznego zobowiązane są do dokonywania jego wykładni w możliwie najszerszym zakresie w świetle brzmienia i celu dyrektywy 2008/48, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a tym samym zastosować się do art. 288 akapit trzeci TFUE. Ten obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnej z prawem Unii jest bowiem nierozerwalnie związany z systemem traktatu FUE, gdyż zezwala sądom krajowym na zapewnienie, w ramach ich właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych przed nimi sporów (wyrok z dnia 21 kwietnia 2016 r., Radlinger i Radlingerová, C‑377/14, EU:C:2016:283, pkt 79).

W tym kontekście pojawia się pytanie, czy skoro art. 23 dyrektywy 2008/48 ws umów o kredyt konsumencki przewiduje, że sankcje grożące kredytodawcom za niedopełnienie obowiązków informacyjnych na etapie zawierania umowy powinny być skuteczne i odstraszające, to konstrukcja sankcji kredytu darmowego przewidziana w prawie polskim nie narusza art. 23 dyrektywy (biorąc pod uwagę szereg wymagań formalnych nieprzewidzianych w dyrektywie) oraz jak powinien zachować się sąd, aby sankcja była skuteczna i odstraszająca.

Trybunał wielokrotnie orzekał, że zasada wykładni zgodnej z prawem Unii wymaga, by sądy krajowe czyniły wszystko, co leży w zakresie ich kompetencji, uwzględniając wszystkie przepisy prawa krajowego i stosując uznane w porządku krajowym metody wykładni, by zapewnić pełną skuteczność rozpatrywanej dyrektywy i dokonać rozstrzygnięcia zgodnego z realizowanymi przez nią celami (zob. podobnie wyrok z dnia 24 stycznia 2012 r., Dominguez, C‑282/10, EU:C:2012:33, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo).

Należy dodać, że sądy krajowe, również te orzekające w ostatniej instancji, w danym wypadku powinny zmienić utrwalone orzecznictwo krajowe, jeżeli opiera się ono na interpretacji prawa krajowego, której nie da się pogodzić z celami dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 5 września 2019 r., Pohotovosť, C‑331/18, EU:C:2019:665, pkt 56 i przytoczone tam orzecznictwo).

Wynika z tego, że sąd krajowy nie może w postępowaniu głównym skutecznie stwierdzić, że nie jest w stanie dokonać wykładni rozpatrywanych przepisów krajowych zgodnie z prawem Unii tylko dlatego, że przepisy te były interpretowane przez sądy krajowe w sposób, który nie jest zgodny z tym prawem. Tym samym do sądu odsyłającego należy zapewnienie pełnej skuteczności dyrektywy 2008/48, w razie potrzeby poprzez odstąpienie z własnej inicjatywy od stosowania wykładni przyjętej przez sądy (…), jeśli wykładnia ta jest niezgodna z prawem Unii (zob. analogicznie wyrok z dnia 8 listopada 2016 r., Ognyanov, C‑554/14, EU:C:2016:835, pkt 69, 70 i przytoczone tam orzecznictwo).

 

Wpis ma charakter popularyzatorski i nie stanowi porady prawnej w żadnej indywidualnej sprawie, dlatego autor nie ponosi odpowiedzialności za posługiwanie się treścią wpisu. Zapraszam do kontaktu w konkretnych sprawach dotyczących kredytów konsumenckich w celu bezpłatnej wyceny pomocy prawnej na wszystkich etapach procedury cywilnej z egzekucją włącznie.

WYROK TSUE z 15.06.2023 wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, wstrzymanie spłaty kredytu walutowego

Korzystny dla frankowiczów wyrok w sprawie C‑520/21 powtarza w zasadzie opinię z 16 lutego 2023 r. rzecznika generalnego TSUE A. M. Collinsa. Zdaniem trybunału, w następstwie uznania umowy kredytu hipotecznego za nieważną ze względu na nieuczciwe warunki, konsumenci mogą dochodzić od banków roszczeń wykraczających poza zwrot świadczeń pieniężnych. Takiego uprawnienia nie mają zaś banki. Ponadto, zdaniem trybunału Sądy powinny stosować zabezpieczenie roszczeń w postaci zawieszenia spłaty kredytu, aby konsument nie musiał występować z kolejnym powództwem o zwrot nadpłaconych kwot.

Wpis ma charakter popularyzatorski i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Autorka nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie treści wpisu. W celu uzyskania indywidualnej porady prawnej proszę o kontakt telefoniczny lub mailowy.