W dniu 11 września 2025 r. rzecznik generalny L. Medina przedstawiła opinię w sprawie C‑471/24, J.J. przeciwko PKO BP S.A. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożył Sąd Okręgowy w Częstochowie.
Sprawa dotyczy nieuczciwych warunków umownych w umowie kredytowej z oprocentowaniem zmiennym opartym o WIBOR. W opinii rzecznika świadczenie główne musi być wyrażone w prosty i zrozumiały sposób.
Z opinii rzecznika:
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy zgodności z dyrektywą 93/13/EWG warunków umownych przewidujących zmienne oprocentowanie oparte na wskaźniku referencyjnym WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) w umowach kredytu hipotecznego. Wniosek złożono w ramach postępowania w przedmiocie zwrotu części kwot zapłaconych przez konsumenta na rzecz banku na podstawie umowy o kredyt hipoteczny o zmiennej stopie oprocentowania oraz niewykonalności lub nieważności warunku tej umowy dotyczącego ustalenia oprocentowania.
W kredytach hipotecznych udzielanych od 2013 r. wskaźnik WIBOR jest stosowany jako wskaźnik referencyjny w 98,5 % wszystkich kredytów udzielanych gospodarstwom domowym w Polsce. Nie ulega wątpliwości, że niniejsza sprawa ma szczególne znaczenie dla polskiego sektora kredytów hipotecznych, zwłaszcza w zakresie, w jakim stosuje on wskaźnik WIBOR.
Generalnie rzecznik wskazuje na możliwość stosowania dyrektywy w zakresie kryteriów oceny WIBOR, gdyż polskie regulacje nie odnoszą się wprost do WIBOR. Rzecznik wskazał, że sąd odsyłający musi ocenić, czy informacje przekazane konsumentowi przez kredytodawcę zostały przedstawione w sposób neutralny i obiektywny oraz czy nie prowadziły konsumenta do przekonania, że wybór spornego warunku umownego i wskaźnika WIBOR był dla niego korzystny, podczas gdy w rzeczywistości tak nie było. Zdaniem rzecznika art. 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że zobowiązuje on sąd krajowy do dokonania oceny, czy warunek umowny dotyczący zmiennej stopy oprocentowania opartej o wskaźnik referencyjny WIBOR – stojąc w sprzeczności z wymogiem dobrej wiary – powoduje znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Czyniąc to, sąd krajowy w ogólnej ocenie nieuczciwego charakteru warunku umownego musi sprawdzić, czy kredytodawca, traktujący konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny, mógł racjonalnie założyć, że konsument ten przyjąłby taki warunek w drodze negocjacji indywidualnych umowy. W tym celu należy sprawdzić, czy konsument wyraził świadomą zgodę na ryzyko wynikające ze stosowania spornego warunku umownego po otrzymaniu pełnych i dokładnych informacji.
Zatem jeśli niejasna umowa nie pozwala zrozumieć konsumentowi jej treści, np. w związku z posługiwaniem się wskaźnikiem WIBOR w tym zakresie nie może ona wiązać.
Na marginesie warto jedynie nadmienić, że kwestia sposobu ustalania wskaźnika WIBOR i jego uczciwości była poza zakresem orzekania.