Podpisanie umowy przez konsumenta nie oznacza akceptacji wszystkich postanowień wzorca

W relacjach przedsiębiorca–konsument wciąż pokutuje błędne przekonanie, że „skoro konsument podpisał umowę, to zgodził się na wszystko, co w niej jest”. To nieprawda. Zwłaszcza wtedy, gdy umowa została zawarta z wykorzystaniem wzorca umowy, a więc dokumentu przygotowanego jednostronnie przez przedsiębiorcę.

Prawo bardzo wyraźnie chroni konsumenta przed automatycznym „wciąganiem” go w niekorzystne postanowienia, które nie dotyczą świadczeń głównych i które nie były indywidualnie uzgodnione.

1. Podpis nie oznacza zgody na wszystkie postanowienia wzorca

Zgodnie z art. 384 § 1 k.c., wzorzec umowy wiąże konsumenta tylko wtedy, gdy został mu doręczony przed zawarciem umowy. Jeżeli przedsiębiorca tego nie zrobił – postanowienia wzorca nie stają się częścią umowy, nawet jeśli konsument podpisał dokument główny.

Co to oznacza w praktyce?

  • Konsument nie musi znać treści wzorca, jeśli go nie otrzymał.
  • Konsument nie wyraża zgody na postanowienia, których nie widział.
  • Podpis na umowie nie legalizuje klauzul ukrytych w regulaminach, załącznikach czy „standardowych warunkach”, których przedsiębiorca nie przekazał.

To szczególnie ważne przy postanowieniach dotyczących:

  • kar umownych,
  • ograniczeń odpowiedzialności,
  • dodatkowych opłat,
  • sposobu rozwiązania umowy,
  • automatycznych przedłużeń,
  • obowiązków, które nie wynikają ze świadczeń głównych.

2. Ciężar dowodu spoczywa na przedsiębiorcy

To przedsiębiorca musi wykazać, że:

  • wzorzec został konsumentowi doręczony przed zawarciem umowy,
  • konsument miał realną możliwość zapoznania się z jego treścią,
  • wzorzec był dostępny w sposób jasny, zrozumiały i niebudzący wątpliwości.

Jeżeli przedsiębiorca nie potrafi tego udowodnić – wzorzec nie wiąże konsumenta.

To wynika wprost z art. 385 § 4 k.c., który stanowi, że ciężar dowodu w zakresie indywidualnego uzgodnienia postanowień spoczywa na przedsiębiorcy. W praktyce sądy stosują tę zasadę również do wykazania doręczenia wzorca.

Co to oznacza dla przedsiębiorców?

Jeśli przedsiębiorca chce, aby wzorzec umowy był skuteczny, musi:

  • doręczyć go konsumentowi przed podpisaniem umowy,
  • potrafić to udowodnić,
  • zadbać, aby wzorzec był jasny, czytelny i dostępny.

W przeciwnym razie postanowienia wzorca – zwłaszcza te niekorzystne dla konsumenta – nie będą obowiązywać, nawet jeśli widnieją w dokumentach.

Co to oznacza dla konsumentów?

Konsument nie jest związany:

  • klauzulami, których nie widział,
  • regulaminami, których mu nie doręczono,
  • postanowieniami ukrytymi w załącznikach,
  • zapisami, które nie dotyczą świadczeń głównych i nie były indywidualnie uzgodnione.

Podpis nie jest „zgodą na wszystko”.

Co na to sądy? Praktyka o dziwo nie jest jednolita, co generuje dodatkowe koszty postępowań odwoławczych po stronie konsumentów, ale też przedsiębiorców, którzy koniec końców w tym przypadku nie są na najlepszej pozycji.

Wpis ma charakter ogólny, popularyzatorski i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Dlatego autor nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie treści wpisu. W celu uzyskania indywidualnej pomocy prawnej, proszę o kontakt telefoniczny lub emailowy.

Spór o „Mały ZUS”

Według literalnego brzmienia ustawy, komentarzy, czy nawet protokołów z prac legislacyjnych ulga Mały Zus ustawodawca zakładał możliwość korzystania z niej cyklicznie, co pięć lat. Oznacza to, że przedsiębiorcy, którzy wykorzystywali Mały ZUS Plus w latach 2019–2021, a następnie płacili pełne składki w latach 2022–2023, powinni móc ponownie skorzystać z ulgi już od stycznia 2024 r.
ZUS interpretuje przepisy inaczej i wskazuje, że prawo do ponownego skorzystania z preferencji przysługuje dopiero od 2025 r.

Jeśli otrzymałeś tego typu decyzję warto wiedzieć, że aktualnie czekamy na orzeczenie Sądu Najwyższego w tej sprawie. Wiele jednak wskazuje, że wyrok ten powinien zapaść na korzyść przedsiębiorców.

 

Wpis ma charakter popularyzatorski, ogólny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W związku z tym autor nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie treści wpisu. Jeśli potrzebujesz pomocy w sprawie z ZUS, proszę  o kontakt telefoniczny lub emailowy.

Ważny dla dłużników i wierzycieli projekt nowelizacji prawa upadłościowego

Ministerstwo sprawiedliwości opublikowało projekt zmiany ustawy Prawo upadłościowe przygotowany przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego. Nowela ma na celu usprawnienie postępowań upadłościowych i oddłużeniowych.

Najważniejsze dla uczestników postępowania upadłościowego zmiany dotyczą poniższych zagadnień:

• Zmiana nadzoru: sąd nie będzie kontrolował planu spłaty z urzędu, tylko na wniosek wierzycieli.
• Sprawozdania: uproszczone zasady składania rocznych raportów przez upadłego, bez formalnej kontroli sądu.
• Obwieszczenia: mogą je wykonywać także asystenci sędziego i pracownicy sekretariatu.
• Umorzenie zobowiązań: nastąpi automatycznie po 3 miesiącach od zakończenia planu spłaty.
• Skrócenie planu: możliwe w razie wcześniejszej spłaty wierzycieli.
• Skarga kasacyjna: wyłączona w sprawach dotyczących planu spłaty i umorzenia zobowiązań.
• Wynagrodzenie syndyka: ustalane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.
• Rejestr zadłużonych: dane upadłego znikną po 3 latach od umorzenia zobowiązań.

Dla dłużników szczególnie korzystna zmiana dotyczy umorzenia zobowiązań. Czas pokaże, czy i w jakiej postaci projekt ten pojawi się na dalszych etapach procedury legislacyjnej.

Wpis ma charakter ogólny, popularyzatorski i nie stanowi porady prawnej. Autor nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie treści wpisu. W celu uzyskania pomocy prawnej w indywidualnej sprawie proszę o kontakt e-mailowy lub telefoniczny.

Kiedy powierzyć Sądowi rozstrzygnięcie o spadku?

Jeśli spadkobiercy nie są zgodni co do tego, jak podzielić majątek spadkowy, o dział spadku mogą się zwrócić do Sądu. Do Sądu należy wystąpić, gdy kwestie spadkowe budzą wątpliwości, np. ustalenie kręgu spadkobierców, nieważność testamentu itp. Wiele osób nie wie, że sprawę dotyczącą formalnego potwierdzenia nabycia spadku przez Sąd można połączyć z działem spadku (tak Sąd Najwyższy, postanowienie z 24.10.1995 r. II CRN 133/95). W jednym postępowaniu można też uregulować sprawy dziedziczenia piętrowego, po więcej niż jednym spadkodawcy. Łącznie z działem spadku można dochodzić też roszczeń związanych ze spadkiem,
np. związanych z pozbawieniem dostępu do spadku spadkobiercy.

Połączenie postępowań skraca czas wydania orzeczenia oraz ogranicza koszty postępowania. Przy czym dział spadku (i związane z nim zniesienie współwłasności) może nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia o stwierdzeniu jego nabycia. Żądanie stwierdzenia nabycia spadku podlega rozstrzygnięciu w pierwszej kolejności – w postanowieniu częściowym – a następnie, w postanowieniu końcowym, żądanie działu oraz zniesienia współwłasności.

 

Wpis ma charakter popularyzatorski i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Autorka nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie treści wpisu. W celu uzyskania pomocy prawnej w konkretnej sprawie proszę o kontakt telefoniczny lub mailowy.