W Internecie stowarzyszenie zwykłe przedstawia się jako „łatwe”, „szybkie” i „idealne na start”. To prawda, że stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą zrzeszenia. Ale uproszczona forma nie oznacza uproszczonego ryzyka. W rzeczywistości – co wynika wprost z ustawy Prawo o stowarzyszeniach – ryzyko dla członków stowarzyszenia zwykłego jest nieporównywalnie większe niż w stowarzyszeniu rejestrowym. Fakt ten poradniki internetowe często pomijają.
1. Uproszczona forma + odpowiedzialność członków
W stowarzyszeniu rejestrowym ustawa mówi jasno:
„Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność po wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego.”
To oznacza, że za zobowiązania odpowiada stowarzyszenie jako osoba prawna, a nie członkowie.
W stowarzyszeniu zwykłym jest odwrotnie. Ustawa stanowi:
„Każdy członek odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem.”
To najbardziej radykalna różnica między obiema formami.
Co to oznacza w praktyce?
- odpowiedzialność jest solidarna,
- odpowiedzialność jest nieograniczona,
- odpowiedzialność obejmuje cały majątek prywatny członka,
- wierzyciel może pozwać członka bezpośrednio, nawet zanim egzekucja wobec stowarzyszenia okaże się bezskuteczna.
Jest jedno „ale”: Odpowiedzialność członków stowarzyszenia zwykłego powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna. Niemniej jednak nie ma przeszkód do wniesienia powództwa przeciwko członkowi, zanim egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna. W przypadku stowarzyszenia, które nie posiada majątku a zaciągnie zobowiązanie, odpowiedzialność osobista członków za to zobowiązanie stanowi ryzyko, którego przyjęcie przez członków powinno być w pełni świadome.
2. Przedstawiciel stowarzyszenia zwykłego ponosi szczególne ryzyko
Stowarzyszenie zwykłe może być reprezentowane przez przedstawiciela lub zarząd. Podejmowanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków oraz pełnomocnictwa.
Lista czynności przekraczających zwykły zarząd obejmuje, m.in.:
- kredyt, pożyczkę, poręczenie, przejęcie długu, zobowiązania powyżej 10 000 zł,
- nabycie lub zbycie nieruchomości.
Jeśli przedstawiciel nie uzyska ww. zgody – odpowiada osobiście.
3. Odpowiedzialność członków nie znika nawet po przekształceniu
Ustawa przewiduje, że członkowie odpowiadają na dotychczasowych zasadach, solidarnie ze stowarzyszeniem za zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia, przez okres roku. Czyli nawet jeśli stowarzyszenie zwykłe przekształci się w rejestrowe – odpowiedzialność członków nie znika.
4. Stowarzyszenie zwykłe nie może:
- prowadzić działalności gospodarczej,
- prowadzić odpłatnej działalności pożytku publicznego,
- tworzyć oddziałów,
- być członkiem innych stowarzyszeń,
- ubiegać się o status OPP.
Wydaje się, że takie rozwiązanie prawne jest prawidłowe w tym sensie, że konstrukcja odpowiedzialności członków jest tak ryzykowna, że ograniczenie skali działania chroni obywateli przed konsekwencjami finansowymi.
5. Zalety stowarzyszenia rejestrowego
Stowarzyszenie rejestrowe jest bezpieczniejsze, stabilniejsze i bardziej profesjonalne.
Stowarzyszenie rejestrowe ma pełną osobowość prawną
Może działać bez przerzucania ryzyka na członków.
Może prowadzić działalność gospodarczą
Stowarzyszenie zwykłe ma ustawowy zakaz.
Może prowadzić odpłatną działalność pożytku publicznego
Stowarzyszenie zwykłe – nie.
Może tworzyć oddziały terenowe
Stowarzyszenie zwykłe działa zawsze jako jedna jednostka.
Może być członkiem innych organizacji
Stowarzyszenie zwykłe – nie.
Może ubiegać się o status OPP
A więc: 1,5% podatku, większe granty, wyższa wiarygodność.
Stowarzyszenie zwykłe nie ma takiej możliwości.
Członkowie zarządu co do zasady nie odpowiadają za długi stowarzyszenia
To fundamentalna przewaga.
Dlaczego blogerzy pomijają temat odpowiedzialności?
✔ Stowarzyszenie zwykłe jest łatwe do opisania
3 osoby, regulamin, starosta – koniec.
✔ Odpowiedzialność jest trudniejsza do wyjaśnienia
A jeszcze trudniejsza do sprzedania jako „prosty sposób na działanie społeczne”.
✔ Wiele poradników powiela treści bez analizy ustawy
✔ „Uproszczona forma” brzmi atrakcyjnie
Ale uproszczona forma nie oznacza uproszczonego ryzyka.
Podsumowanie
Stowarzyszenie zwykłe jest uproszczone tylko organizacyjnie – prawnie jest formą o skrajnie wysokim ryzyku dla członków, podczas gdy stowarzyszenie rejestrowe daje większe możliwości działania i chroni członków przed odpowiedzialnością majątkową.
Wpis ma charakter ogólny, popularyzatorski i nie stanowi porady prawnej. W związku z tym autor nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie treści wpisu. W celu uzyskania pomocy prawnej w indywidualnej sprawie proszę o kontakt telefoniczny lub emailowy.